Gayrimenkul ve İmar Hukuku

Taşınmaz Mülkiyetine Müdahale Edilmesi ve El Atmanın Önlenmesi Davaları

7 Ekim 2026 2 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca taşınmaz mülkiyeti, sahibine o mal üzerinde en geniş yetkiler (kullanma, yararlanma ve tasarruf etme) bahşeder. Lakin uygulamada üçüncü kişilerin mülkiyet hakkına haksız müdahalelerde bulunması veya izinsiz yapılar inşa etmesi sıklıkla karşılaşılan uyuşmazlık konularındandır.

1. Haksız Yapı (Malzeme ile Başkasının Arazisine İnşaat Yapılması)

Bir kişinin, arsa malikinin açık rızası olmaksızın, kendi veya başkasına ait malzemeleri kullanarak başkasının arazisi üzerinde kalıcı inşaat yapması haksız yapı teşkil eder. Bu durum, mülkiyet hakkına haksız bir saldırı niteliğindedir.

Arazi Sahibinin Hakları: Arazisine haksız yapı yapılan malik; kural olarak yapının kaldırılmasını, taşınmazın eski hale getirilmesini ve haksız işgalden kaynaklanan zararların tazminini talep edebilir.

Dengeleme Prensibi (İstisnai Çözümler): Ancak yapının maliyetinin, arazinin değerinden açıkça fazla olması ve yapıyı yapan kişinin iyi niyetli bulunması gibi durumlarda, hâkim adaletin sağlanması için hakkaniyete uygun başka çözümlere hükmedebilir. Bu kapsamda yapının yıkılması yerine; malzeme sahibine uygun bir bedel ödenmesi, arazinin mülkiyetinin yapı sahibine devredilmesi veya malzeme lehine üst hakkı (konstruktif hak) tanınması gibi alternatif yollara karar verilebilir.

2. Taşkın Yapı

Bir taşınmaz malikinin kendi parseli üzerinde inşa ettiği yapının, sınırları aşarak komşu parsele tecavüz etmesi (taşması) durumunda taşkın yapı ortaya çıkar.

İyi Niyet ve İrtifak Hakkı: Taşkın yapıyı inşa eden arazi sahibi iyi niyetliyse (komşu parsele taştığını bilmiyor veya bilmesi gerekmiyorsa) ve komşu parsel sahibi yapıya inşaat aşamasında derhal itiraz etmemişse, taştan yapıyı malik olan taraf, yapının bulunduğu alan üzerinde kendisi lehine bir irtifak hakkı (geçit veya üst hakkı) kurulmasını talep edebilir.

3. El Atmanın Önlenmesi, Eski Hale Getirme ve Ecrimisil Davası

Taşınmaz mülkiyetine yapılan hukuka aykırı müdahalelerin ve haksız kullanımların bertaraf edilmesi için başvurulan temel hukuki yollar şunlardır:

El Atmanın Önlenmesi (Müdahalenin Meni) Davası: Taşınmaza haksız olarak el atılması, izinsiz kullanılması, üzerine tesis kurulması veya yapı yapılması hallerinde mülk sahibi tarafından bu haksız müdahalenin durdurulması amacıyla açılan davadır. Önemli bir detay olarak, paylı (müşterek) mülkiyete tabi taşınmazlarda, paydaşlardan birinin diğerinin paylı kullanım oranına aykırı olarak haksız kullanımda bulunması halinde, diğer paydaşlar tarafından o paydaşa karşı da el atmanın önlenmesi davası açılabilir.

Eski Hale Getirme: Taşınmaza verilen fiziksel zararların giderilmesi ve arazinin müdahale öncesindeki orijinal durumuna döndürülmesidir.

Ecrimisil (Haksız İşgal Tazminatı) Davası: Taşınmazı haklı bir hukuki sebebe dayanmaksızın haksız olarak kullanan ve bu suretle menfaat temin eden kişiden, geçmiş döneme ait haksız kullanım bedelinin (ecrimisilin) tahsili talep edilebilir. Ecrimisil davası, haksız fiil hükümlerine dayanır ve geriye dönük beş yıllık zamanaşımına tabidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler