Gayrimenkul ve İmar Hukuku

Miras Kalan Tarım Arazilerinin Devri, Paylaştırılması ve Ehil Mirasçılık

8 Ekim 2026 2 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

Tarım arazilerinin miras yoluyla veya çeşitli tasarruflarla bölünerek ekonomik verimliliğini, parsel bütünlüğünü ve gıda arzı güvenliğini yitirmesi ülkemiz tarımının en temel sorunları arasında yer almaktadır. Bu sorunun önüne geçilerek arazilerin rasyonel işletilmesini sağlamak amacıyla 03.07.2005 tarihli ve 5403 sayılı Toprak Koruma Ve Arazi Kullanımı Kanunu getirilmiş; bu kanun mülga 30.04.2014 tarihli ve 6537 sayılı Kanun (6532 sayılı Kanun referansıyla güncellenen süreç) ile kapsamlı bir yapıya kavuşturulmuştur.

1. Temel İlke ve İstisnalar (Köy Yerleşik Alanları)

Uygulama Alanı: 5403 sayılı Kanun hükümleri tarım arazilerinin bölünmesini engellemek için sıkı kurallar getirirken, köy yerleşik sınırları içinde kalan araziler bu kanunun kapsamı dışındadır. Bu nedenle köy yerleşik sınırları içerisindeki arazilerin hisselendirilmesi veya paylara bölünüp satılması hukuken mümkündür.

Bakanlık İzni Zorunluluğu: Tarım arazilerinde ifraz (ayırma), hisselendirme, pay temliki, elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete veya tam tersine dönüştürülmesi, taksim ve vasıf değişikliği işlemleri Tarım ve Orman Bakanlığı'nın iznine tabidir. Bu işlemler, kanunla belirlenen asgari tarım arazisi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüğü ölçütlerine göre değerlendirilir.

Zaman Bakımından Uygulama (Ölüm Tarihi): Miras kalan tarım arazilerinin paylaşımı ve devrine ilişkin bu kısıtlayıcı özel hükümler, 6537 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 15.05.2014 tarihinden sonra gerçekleşen ölümler için uygulanacaktır. Bu tarihten önceki ölümlerde ise genel miras hükümleri geçerlidir.

2. Mirasçılara Tanınan Çözüm Yolları ve 1 Yıllık Süre

5403 sayılı Kanun gereğince, tarımsal arazilerin devrine ve paylaşımına ilişkin işlemlerin mirasın açılmasından (murisinin ölümünden) itibaren 1 yıl içinde tamamlanması zorunludur. Bu süre zarfında mirasçılar aralarında anlaşarak şu üç yoldan birini seçebilirler:

Mirasçılardan Birine veya Birkaçına Devir: Asgari tarımsal arazi büyüklüğü ve yeter gelirli arazi büyüklüğü kriterleri dikkate alınarak arazilerin bir veya birden fazla mirasçıya devri kararlaştırılabilir.

Aile Malları Ortaklığı: Türk Medeni Kanunu (m. 373-385) hükümleri uyarınca noter senediyle "aile malları ortaklığı" veya "kazanç paylı aile malları ortaklığı" kurulabilir.

Limited Şirket Kurulması: Mirasçıların tamamının miras payı oranında hissedarı oldukları, Türk Ticaret Kanunu hükümlerine tabi bir limited şirket kurulabilir.

3. Ehil Mirasçıya Devir ve Mahkeme Süreci

Mirasçılar arasında 1 yıllık yasal süre içinde anlaşma sağlanamaması ve devir işlemlerinin tamamlanmaması durumunda süreç şu şekilde işletilir:

Bakanlık İhtarı ve Dava: Bakanlık tarafından 3 aylık ek bir süre verilir; bu süre sonunda da devir gerçekleşmezse, Bakanlık resen mahkemeye başvurarak Kanun hükümlerine göre işlem yapılması için dava açabilir.

Ehil Mirasçının Tespiti ve Devir Sıralaması: Mahkeme, mirasçıların kişisel yeteneklerini ve durumlarını göz önünde tutarak ehil mirasçıyı tespit eder ve tarımsal gelir değeri üzerinden arazinin devrine karar verir.

Birden çok ehil mirasçının bulunması halinde; öncelikle geçimini bu yeter gelirli tarımsal arazilerden sağlayan mirasçıya,

Bu nitelikte mirasçı bulunmaması halinde ise bu mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden mirasçıya,

Hiç ehil mirasçı olmaması durumunda ise diğer mirasçılar arasından en yüksek bedeli teklif eden kişiye devir yapılır.

Yeter Gelir Sınırının Esnetilmesi: Birden fazla ehil mirasçının bulunması ve bu kişilerin halihazırda miras dışı tarımsal arazilere sahip olması durumunda; hâkim, mevcut arazilere katkı sağlamak veya yeter gelirli büyüklüğe ulaştırmak amacıyla, yeter gelir büyüklüğü şartını aramaksızın arazinin bu mirasçılara devrine karar verebilir.

Satış Kararı: Mirasa konu yeter gelirli tarımsal arazinin kendisine devrini talep eden veya koşulları sağlayan hiçbir mirasçı çıkmazsa, mahkeme tarafından tarım arazisinin açık artırmayla satışına karar verilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler