Gayrimenkul ve İmar Hukuku

Orman Alanında Kalan Taşınmazlar ve İade Usulü

22 Eylül 2026 4 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

Ülkemizde mülkiyet kadastrosu uzun yıllar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından yürütülürken, orman kadastrosu Orman Genel Müdürlüğü (OGM) eliyle gerçekleştirilmiştir. Bu iki temel kadastro işleminin birbirinden bağımsız iki farklı kurum tarafından yürütülmesi, tapu kayıtları ile arazi durumu arasında ciddi uyumsuzlukların ve ihtilafların doğmasına yol açmıştır.

Geçmişte adına tapu tescili yapılan tarla ve arazilerin sonradan orman sınırları içerisinde kalması ve orman olarak tescil edilmesi, mülk sahiplerinin ellerindeki resmî tapuya rağmen taşınmazlarını yitirmesiyle sonuçlanan sıklıkla karşılaşılan bir mağduriyet türüdür.

1. Yasal Başvuru Süreleri ve Karşılaşılan Zorluklar

Bu tür hak kayıplarında izlenmesi gereken ilk hukuki adım, kadastro tutanaklarının ilanından itibaren 30 günlük yasal süre içinde kadastro mahkemelerinde veya 10 yıllık hak düşürücü süre içerisinde genel mahkemelerde tapu iptal ve tescil davalarının açılmasıdır. Lakin uygulamada bu sıkı sürelerin tapu malikleri tarafından çoğunlukla kaçırıldığı gözlenmektedir.

Öte yandan açılan davalarda mahkemeler, taşınmazın ormanlaştırılmasında veya orman olarak tespit edilmesinde üstün kamu yararı bulunduğu gerekçesiyle arazinin orman adına tesciline karar verebilmektedir. Mülkiyetin kaybıyla sonuçlanan bu gibi durumlarda, taşınmaz maliklerinin uğradıkları zararların tazmini için öngörülen hukuki yolları işletmeleri zorunludur.

2. Orman Kadastrosunda Karşılaşılan Üç Temel İhtimal ve Hukuki Sonuçları

Orman kadastrosu süreçlerinde tapulu arazilerin orman vasfıyla tescil edilmesi uygulamada genellikle üç farklı senaryo üzerinden karşımıza çıkmaktadır:

A. Birinci İhtimal: Taşınmaza Orman Şerhi Konulması ve Kamulaştırmasız El Atma

Yapılan orman kadastrosu neticesinde taşınmazın tamamının veya bir kısmının orman sınırları içinde kaldığı tespiti yapılarak tapu siciline bu yönde şerh düşülmektedir. Bu şerh; mülk sahibinin taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisini kısıtlamakta, devir ve satış gibi işlemleri engellemektedir.

Yasal düzenlemelere göre, orman olduğu belirlenen taşınmazın devri için malike haber verilerek rızaen terk (bağış/terk) işlemi talep edilmeli; malikin kabul etmemesi halinde ise tapunun orman namına tescili için dava açılması gerekmektedir. Ancak bu yasal süreçler kimi zaman işletilmemekte, tapudaki orman şerhi yıllarca askıda kalmaktadır. Bu durum Anayasal mülkiyet hakkının ihlali anlamına gelmekte ve hukuken bir tür kamulaştırmasız el atma hali teşkil etmektedir. Şerh konulması sebebiyle mülk sahibinin maruz kaldığı maddi kayıplar, açılacak tazminat davalarıyla talep edilmelidir.

B. İkinci İhtimal: OGM Tarafından Tapu İptal ve Tescil Davası Açılması

İkinci senaryoda, orman kadastrosu sonrasında OGM tarafından doğrudan tapu iptal ve tescil davası açılmaktadır. Bu aşamada mülk sahibinin savunma haklarını etkin bir şekilde kullanarak, taşınmazın gerçek rayiç değerinin (tazminat olarak) tarafına ödenmesini sağlaması hukuki bir zorunluluktur.

C. Üçüncü İhtimal: Eski Tarihli Tapuların Orman Olarak Tescil Edilmesi

Üçüncü ve en mağduriyet yaratıcı ihtimal ise, geçmiş dönemlere (özellikle 1940 veya 1950'li yıllara) ait geçerli tapu kayıtları bulunmasına rağmen taşınmazın sonradan orman olarak tescil edilmesidir. Mülk sahibi özel şahsa ait olan bu araziler zaman içinde orman vasfına alınmış, ancak ne maliklerine ne de mirasçılarına herhangi bir tebligat yapılmış veya yasal tazminat ödenmiştir.

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca tapu sicillerinin hukuka uygun ve hatasız tutulması devletin asli sorumluluğundadır. Bu nedenle, ellerindeki kadim tapu belgelerine rağmen arazilerini kaybeden hak sahipleri veya yasal mirasçıları, Devletin sorumluluğu (kusursuz sorumluluk) ilkesi gereğince Hazine aleyhine maddi tazminat davası açma hakkına sahiptir.

3. 20.06.2026 Tarihli Resmi Gazete'de Yayımlanan Orman Kanunu Ek Madde 22 Uyarınca Orman Alanında Kalan Tapulu Arazilerin İadesi

20 Haziran 2026 tarihli ve 33324 sayılı Resmî Gazete yayımlanan Orman Kanunu Ek Madde 22 düzenlemesi, geçmişte orman kadastrosu uygulamaları sebebiyle mülkiyet uyuşmazlıkları yaşayan, tapuları iptal edilen ya da tapu kaydına orman şerhi düşülen gayrimenkul sahipleri için köklü bir hukuki çözüm ve iade mekanizması getirmiştir.

1. Tapuların Geçerli Sayılması ve Tapu Şerhlerinin Kaldırılması

Kesinleşmiş orman kadastrosu sınırları içinde kalmasına rağmen tapu kütüğünde gerçek veya tüzel kişiler adına tescilli olmaya devam eden araziler bakımından önemli bir kolaylık sağlanmıştır. Bu nitelikteki taşınmazlar, Orman Genel Müdürlüğü (OGM) tarafından yapılacak inceleme ve onay işlemleri sonucunda herhangi bir bedel alınmaksızın geçerli kabul edilecek ve tapu sicilinde yer alan tüm orman şerhleri terkin edilecektir (silinecektir).

2. Mahkeme Kararıyla İptal Edilen Tapuların İadesi Süreci

Madde metni, geçmişte yargı kararlarıyla tapusu iptal edilmiş taşınmazlar için iki farklı senaryoda iade imkânı tanımaktadır:

Henüz İnfaz Edilmemiş Kararlar: Tapu iptal kararı çıkmış ancak henüz tapu sicilinde infaz edilmemiş (uygulanmamış) dosyalar bakımından; devletten herhangi bir bedel veya tazminat alınmamış olması şartıyla tapu geçerli sayılacaktır. Şayet geçmişte bir bedel tahsil edilmişse, bu bedelin güncel rayiç değerden az olmamak üzere idareye iade edilmesi şartıyla tapu korunacaktır.

Hazine Adına Tescil Edilmiş Yerler: Tapusu iptal edilerek rızaen veya mahkeme kararıyla Hazine mülkiyetine geçen taşınmazlar için, 2 yıl içinde ilgili idareye başvurulması gerekmektedir. Devletten daha önce bir bedel alınmışsa bu bedelin güncel rayiç üzerinden iadesi suretiyle taşınmazlar eski maliklerine veya kanuni mirasçılarına geri verilecektir.

3. Devam Eden Davaların Durumu, Yargılama Giderleri ve Mali Haklar

Davaların Durumu ve Masraflar: İade ve tescil işlemleri tamamlanıncaya kadar ilgili mahkemelerde yeni davalar açılmayacak, halihazırda devam eden yargılamalar ise bekletilecektir. Bu düzenlemeden yararlanılabilmesi için vazgeçilen veya konusuz kalan davalarda taraflara vekalet ücreti ile yargılama gideri yüklenmeyecektir.

Tazminat ve Ecrimisil Yasağı: Taşınmazların iadesi veya tapularının geçerli sayılması işlemlerinin ardından hak sahipleri, geçmiş döneme ilişkin devletten herhangi bir tazminat veya ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edemeyecektir.

4. Düzenlemenin Uygulanmayacağı İstisnai Alanlar

Mülkiyet iadesi ve tapu geçerliliği hakkı, kamu yararı ve ekolojik denge gözetilerek bazı hassas alanlar için tamamen sınırlandırılmıştır. Aşağıdaki vasıftaki yerler bu düzenlemenin kapsamı dışındadır:

Zeytincilik Kanunu kapsamında olup gerekli temlik şartları yerine getirilmemiş araziler ile Mera Kanunu hükümlerine tabi alanlar,

Kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, turizm merkezleri ile Boğaziçi Kanunu sınırları içinde kalan yerler,

Özel statülü orman alanları, yanan orman sahaları ve üzerinde ormancılık faaliyetlerine tahsis edilmiş bina ya da tesis bulunan taşınmazlar.

5. Orman Varlığının Korunması ve Denkleştirme Prensibi

Kanun koyucu, mülkiyet haklarını korurken orman alanlarının azalmaması için güvence getirmiştir. Bu madde kapsamında tapusu geçerli sayılan veya hak sahiplerine iade edilen arazilerin toplam yüz ölçümünden asla az olmamak üzere, Hazine veya Devlet mülkiyetindeki uygun vasıflı araziler, yeni ormanlar tesis edilmek üzere Orman Genel Müdürlüğü’ne tahsis edilecektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler