Gayrimenkul ve İmar Hukuku

Önalım (Şufa) Hakkı ve Önalım Davaları

23 Eylül 2026 2 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

Önalım (diğer adıyla şufa) hakkı, paylı mülkiyete tabi bir gayrimenkulün malikinin payını üçüncü bir kişiye satması durumunda, diğer paydaşlara bu payı öncelikli olarak satın alabilme yetkisi veren yenilik doğurucu bir ayni haktır. Önalım hakkı kaynağını doğrudan kanundan alabileceği gibi, taraflar arasında akdedilen bir sözleşmeden de doğabilir.

1. Paylı Mülkiyette Yasal Önalım Hakkı

Paylı mülkiyet (müşterek mülkiyet) hükümlerine tabi gayrimenkullerde, paydaşlardan birinin payını kısmen veya tamamen üçüncü şahıslara devretmesi halinde, diğer hissedarların bu payı öncelikle satın alma hakkı mevcuttur. Bu hakkın doğabilmesi için gayrimenkulün paydaşlar arasında fiilen taksim edilmemiş (paylaştırılmamış) olması şarttır.

Bildirim Yükümlülüğü: Paylı gayrimenkulün üçüncü bir kişiye satılması durumunda, alıcı veya satıcı bu satışı diğer paydaşlara noter aracılığıyla bildirmekle yükümlüdür.

Önalım Davası ve Hak Düşürücü Süreler: Yasal önalım hakkı, hak sahibi paydaş tarafından yeni alıcı aleyhine açılacak bir önalım davası ile kullanılır. Bu hakkın kullanılmasında sıkı hak düşürücü süreler öngörülmüştür: Satışın noter yoluyla hak sahibine bildirilmesinden itibaren 3 ay ve her halükarda satış tarihinden itibaren 1 yıl içinde önalım davası açılmalıdır.

2. Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkı

Önalım hakkı, tarafların iradeleriyle yapacakları bir sözleşme (önalım sözleşmesi) ile de kararlaştırılabilir. Bu durumda sözleşmede lehtar olan taraf, gayrimenkulün üçüncü kişiye satılması halinde öncelikli alım hakkını kullanabilir.

Tapuya Şerh Edilmesi ve Hukuki Etkisi: Sözleşmeden doğan önalım hakkı niteliği itibarıyla şahsi bir haktır ve asıl olarak sadece sözleşmenin taraflarını bağlar. Ancak bu hakkın tapu kütüğüne şerh edilmesi durumunda, şerhte belirtilen süre ve koşullara bağlı olarak gayrimenkulü sonradan iktisap eden herkese karşı ileri sürülebilir. Sözleşmeden doğan önalım hakkının tapuya şerh edilebilmesi için azami süre 10 yıldır; bu süre geçtikten sonra şerhin etkisi düşer.

Davanın Yöneltileceği Taraf ve Süreler: Sözleşmeden doğan önalım hakkını kullanmak isteyen hak sahibi; hak tapuya şerh edilmiş ve taşınmaz alıcı adına tescil edilmişse doğrudan alıcıya, aksi durumlarda ise satıcıya karşı dava açmak zorundadır. Yasal önalım hakkına paralel olarak burada da satışın bildirilmesinden itibaren 3 ay ve her halde satıştan itibaren 1 yıllık hak düşürücü süreler geçerlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler