Kamulaştırma Kararının İptali Davası
Özel mülkiyete tabi gayrimenkullerin, kamu yararının gerektirdiği durumlarda kanuni usullere riayet edilerek ve bedeli peşin ödenmek suretiyle devlet mülkiyetine geçirilmesi kamulaştırma (istimlak) olarak adlandırılır. Kamulaştırma müessesesi bireylerin anayasal mülkiyet hakkını kısmen veya tamamen ortadan kaldırdığı için, yasalarda öngörülen usul ve esaslara eksiksiz uyulması zorunludur. Bu kapsamda mülkiyetin devrinin yanı sıra, örneğin bir taşınmaz üzerinden yüksek gerilim veya elektrik hattı geçirilmesi gibi mülkiyet hakkını kısıtlayan irtifak haklarının tesis edilmesi durumunda da kamulaştırma yapılması yasal bir zorunluluktur.
1. Kamulaştırma İşleminin Aşamaları
Usulüne uygun bir kamulaştırma sürecinin yürütülebilmesi için sırasıyla şu temel aşamaların tamamlanması gerekir:
Ödenek ve Bütçe Temini: Kamulaştırmayı gerçekleştirecek idare tarafından öncelikle gerekli finansal bütçenin ve ödeneğin hazırlanmış olması şarttır.
Kamu Yararı Kararı: Yetkili ve görevli idari merci tarafından kamulaştırma işleminin yapılmasını zorunlu kılan kamu yararı kararı alınmalıdır.
Kapsamın Belirlenmesi: Kamu yararı kararının ardından kamulaştırma kapsamına giren taşınmazlar, parseller ve bu işleme ilişkin hukuki/teknik esaslar tespit edilir.
2. Kamulaştırma Kararının İptali Davası
İdare tarafından mülkiyetin kamuya geçirilmesi amacıyla başlatılan süreçlerde, sadece taşınmazın bedeli üzerinden uyuşmazlık çıkmamakta; aynı zamanda kamulaştırma işleminin hukuka uygunluğu da ihtilaflara konu olabilmektedir.
Dava Açma Süresi ve Şartları: İdare tarafından Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve idare adına tescili davasına ilişkin dilekçe ve tebligatın gayrimenkul sahibine ulaşmasından itibaren 30 günlük yasal süre içinde, idare mahkemelerinde kamulaştırma işleminin iptali için dava açılması mümkündür.
Davanın Konusu: Bu dava, mahkemece belirlenecek kamulaştırma bedelinin eksik veya fazla olmasına yönelik olmayıp; doğrudan kamulaştırma kararının hukuka aykırı olduğu iddiasına dayanır (Örneğin; kamu yararı kararının yetkili mercilerce alınmamış olması, kamu yararı amacının bulunmaması, yetki unsuru aşımı veya usul hükümlerine riayet edilmemesi gibi gerekçelerle iptali istenebilir). İdare mahkemesinde açılan bu iptal davasının sonucu, adliye mahkemesindeki bedel tespiti ve tescil davası bakımından genellikle bekletici mesele teşkil eder.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.