Gayrimenkul ve İmar Hukuku

Kentsel Dönüşümden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar ve Hukuki Süreçler

23 Eylül 2026 2 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, can ve mal güvenliğini tehdit eden, deprem ve benzeri afet riski taşıyan yapıların yenilenmesini veya güçlendirilmesini amaçlayan özel bir kanuni rejimdir. Kentsel dönüşüm sürecinde yapının mutlaka tamamen yıkılması gerekmemekte; teknik olarak mümkün olan durumlarda gerekli tadilat ve güçlendirme çalışmalarıyla da yapı depreme dayanıklı hale getirilebilmektedir.

1. Riskli Yapı Tespit Raporunun Alınması ve Tebligatı

Bir binanın riskli yapı olup olmadığının tespiti, gayrimenkul maliklerinden herhangi biri tarafından talep edilebileceği gibi, ilgili idareler (belediyeler) tarafından da resen yaptırılabilir.

Yetkili Kurumlar: Riskli yapı tespit raporu hazırlamaya yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş lisanslı kurum ve kuruluşlar (şirketler ve laboratuvarlar) yetkilidir.

Tapu Şerhi ve Bildirim: Hazırlanan riskli yapı raporu ilgili Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne sunulur ve onaylanmasını takiben tapu siciline "riskli yapı" şerhi işlenir. Yapının riskli kabul edildiği ve rapora karşı yasal sürede itiraz edilebileceği, tapudaki tüm ayni ve şahsi hak sahiplerine resmî olarak tebliğ edilir.

2. Riskli Yapı Raporuna Karşı İtiraz ve İptal Davası

İtiraz Süresi: Riskli yapı tespit raporuna karşı, tebliğ tarihinden itibaren 15 günlük yasal süre içinde ilgili müdürlüğe itiraz dilekçesi verilebilir. Bu süre içinde itiraz edilmez veya yapılan itirazlar komisyonca reddedilirse rapor kesinleşir.

Yıkım Tebligatı ve İptal Davası: Raporun kesinleşmesi sonrasında idare tarafından maliklere binanın 60 gün içinde tahliye edilerek yıktırılması bildirilir; aksi takdirde yıkımın idare tarafından gerçekleştirileceği ihtar edilir. Bu yıkım kararına ve idari işleme karşı, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir. Bu iptal davasını sadece tapu malikleri değil, binada ikamet eden kiracılar dahil olmak üzere hukuki menfaati etkilenen herkes açma hakkına sahiptir.

3. Riskli Yapının Yıkılması ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi

Binanın maliklerce veya idare zoruyla yıktırılmasından sonra, arsanın nasıl değerlendirileceği ve yapının yeniden nasıl inşa edileceği malikler tarafından kararlaştırılır. Uygulamada en yaygın yöntem, bir müteahhit ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi imzalanmasıdır.

Üçte İki (2/3) Çoğunluk Kuralı ve Satış Süreci: Yeniden yapım kararları maliklerin en az üçte iki (2/3) çoğunluğu ile alınır. Bu karara katılmayan veya imza vermeyen azınlıktaki maliklerin arsa payları; tespit edilecek rayiç değer üzerinden diğer paydaşlara açık artırma usulüyle teklif edilir. Payların diğer maliklerce satın alınmaması durumunda ise söz konusu arsa payları Hazineye devredilir.

Sözleşmenin Kapsamı: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi karma bir yapıya sahip olduğundan; maliklere düşecek bağımsız bölümlerin niteliği, konumu, metrekareleri ve inşaatın vaktinde tamamlanmaması halinde uygulanacak cezai şartlar gibi hususların sözleşmede net bir şekilde düzenlenmesi, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından hayati önem taşır.

4. Arsa Payının Düzeltilmesi Davası

Kentsel dönüşüm projeleri kapsamında binalar yeniden inşa edilirken, mevcut tapulardaki arsa paylarının dairelerin gerçek değerleri ve büyüklükleriyle oranlı olmaması nedeniyle kat malikleri arasında ciddi anlaşmazlıklar çıkabilmektedir. Arsa paylarının bağımsız bölümlerin konum ve değerlerine uygun tahsis edilmediği hallerde, her bir kat maliki veya kat irtifakı sahibi, arsa payının düzeltilmesi davası açarak arsa paylarının yeniden ve adil bir şekilde tespit edilmesini mahkemeden talep etme hakkına maliktir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler