Trafik Kazalarından Doğan Hukuki Uyuşmazlıklar
A. Trafik Kazası
Karayolu üzerinde seyir halindeki bir veya birden çok aracın karışmasıyla meydana gelen; ölüm, bedensel yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanan olayların tamamı trafik kazası olarak kabul edilmektedir.
B. Kusur Tespiti ve Kusur Oranlarına İtiraz Süreci
Kazalarda kusur dağılımı, Karayolları Trafik Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda asli ve tali kusur kriterlerine göre yapılır. Bununla birlikte Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) de standart kaza senaryoları üzerinden kusur tespiti gerçekleştirmektedir. Kaza tespit tutanağı, sürücülerin kendi aralarında anlaşmasıyla tutulabileceği gibi trafik polisleri vasıtasıyla da düzenlenebilir.
Maddi Hasarlı Durumlar: Sürücü kusurları genellikle %0, %25, %50, %75 ve %100'lük dilimler halinde paylaştırılır.
Ölüm ve Yaralanma İçeren Kazalar: Yaya ve sürücülerin olaydaki kusur payları, dosyanın niteliğine göre farklılık arz edebilir.
Kurum ve Üçüncü Şahısların Kusur Payı: Somut olayın dinamiklerine göre; Karayolları Genel Müdürlüğü, belediyeler veya olayla ilgisi bulunan üçüncü kişilerin de sorumluluğu gündeme gelebilir.
Kusur Oranına İtiraz Hakkı: Yanlış veya eksik yapılan kusur tespiti raporlarına karşı yasal yollardan itiraz edilerek, kazanın gerçek akışına uygun oranların tespiti talep edilebilir.
C. Araç Hasarlarından Kaynaklanan Maddi Tazminat Talepleri
1. Araç Onarıldığı Takdirde Talep Edilebilecek Kalemler
Gerçek Zararın Karşılanması: Kazadan kaynaklı araç hasarları, kusurlu tarafın sigortası veya kasko poliçesi tarafından karşılanır. Ancak orijinal, muadil (eşdeğer) ya da çıkma parça tercih edilmesi, KDV hesaplamalarının dışarıda bırakılması veya fahiş iskontolar uygulanması mağdurların zararını eksik almasına yol açmaktadır. Tazminat hukukunun temel ilkesi gereği, zararın tam olarak giderilmesi esastır; bu nedenle hesaplamalara KDV eklenmeli ve indirimler hukuka uygun yapılmalıdır.
Orijinal Parça Farkı: Sigorta şirketleri onarım sırasında orijinal parça yerine muadil ürünler kullanabilmektedir. Orijinal parça bedelinin ödenmesi yasal bir zorunluluktur; muadil parçayla onarım yapıldıysa aradaki fiyat farkı sigorta şirketinden tahsil edilmelidir.
Araç Değer Kaybı: Onarım görerek ikinci el piyasasında değer kaybeden araçlar için bu düşüş doğrudan maddi zarar sayılır ve sigorta şirketinden talep edilebilir.
Araç Mahrumiyeti ve Ticari Kazanç Kaybı: Tamir süresi boyunca araçtan mahrum kalan bireylerin mağduriyeti ile ticari faaliyette kullanılan araçların kazanç kayıpları tazminat konusu yapılabilir.
2. Aracın Ekonomik Olarak Tamire Elverişsiz Olması (Pert)
Meydana gelen hasarın boyutu yüksekse ve tamir masrafı aracın piyasa rayiç değerini geçiyorsa, araç perte ayrılır. Bu senaryoda aracın güncel rayiç bedelinin sigorta tarafından ödenmesi gerekir. Şirketlerin perte ayırma işleminden kaçındığı veya rayiç bedelin altında ödeme teklif ettiği durumlarda, aracın gerçek değerinin tahsili için hukuki süreç başlatılabilir.
D. Yaralanma veya Ölümle Sonuçlanan Kazalarda Tazminat Hakları
1. Yaralanmalı Kazalarda Hak Edilen Tazminatlar
Maddi Tazminat: Sağlık harcamaları, tedavi masrafları, iş/kazanç kaybı, çalışma kapasitesinin kalıcı ya da geçici olarak düşmesinden doğan kayıplar ile gelecekteki ekonomik sarsıntılar maddi tazminat başlığı altında talep edilir.
Manevi Tazminat: Kazada bedensel zarar gören mağdur, duyduğu fiziksel ve ruhsal acılar dolayısıyla manevi tazminat davası açabilir. Ağır yaralanma durumlarında ise mağdurun yakın akrabaları da manevi tazminat isteme hakkından yararlanabilir.
2. Ölümlü Kazalarda Hak Edilen Tazminatlar
Maddi Tazminat: Vefat eden kişinin desteğinden mahrum kalan yakınlar; cenaze masrafları, hastane giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatını talep etme hakkına sahiptir.
Manevi Tazminat: Kaybettiği yakınlarının üzüntüsünü ve elemini yaşayan aile bireyleri ile yakınları, sorumlu taraflardan manevi tazminat talep edebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.