Ticaret Hukuku

Ayıplı Araç Satışlarından Doğan Hukuki Uyuşmazlıklar

21 Eylül 2026 2 dakika okuma Av. Dr. Durmuş Kılınç

Araç alım-satım süreçlerinde taraflar arasında en sık karşılaşılan ihtilafların başında "ayıplı araç" problemleri gelmektedir. Hukuki tanımı gereği satıcı, malı sözleşmede kararlaştırılan şartlara uygun olarak alıcıya teslim etmekle yükümlüdür. Aracın teslim anında tarafların üzerinde uzlaştığı nitelikleri taşımaması veya objektif olarak sahip olması icap eden özellikleri barındırmaması durumunda ayıplı mal söz konusu olmaktadır.

1. Sıfır Kilometre Araçlarda Garanti ve Ayıp Bildirimi

Fabrika çıkışlı (sıfır kilometre) olarak satın alınan motorlu taşıtlar, yasal olarak en az iki yıl boyunca üretici ve ithalatçı firmaların garantisi altındadır. Bu güvence kapsamında aracın onarımı veya kusurlu parçaların değişimi talep edilebilmektedir.

Ayıp Bildirim Süresi ve Usulü: Satın alınan taşıtta bir kusur (ayıp) fark edildiği anda bu durumun satıcıya derhal bildirilmesi şarttır. İleride yaşanabilecek hukuki uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlaması açısından, ayıp ihbarının noter aracılığıyla yapılması son derece önem arz eder.

İspat Yükü ve Yasal Karine: Alıcının tüketici sıfatıyla hareket ettiği hallerde, aracın teslim tarihinden itibarenki ilk altı ay içinde ortaya çıkan kusurlarda, ayıbın zaten teslim anında mevcut olduğu kabul edilir. Bu durumda ispat yükü tüketicide değil, kusursuzluğunu kanıtlamakla yükümlü olan satıcı üzerindedir.

2. Alıcının Sahip Olduğu Yasal Seçimlik Haklar

Araçta ayıbın tespiti durumunda alıcının Türk Borçlar Kanunu ve Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde kanunen başvurabileceği dört temel seçimlik hak bulunmaktadır:

Sözleşmeden Dönme: Satılan malı iade etmeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeyi feshetmek ve ödenen bedelin iadesini istemek.

Bedel İndirimi Talep Etme: Kusurlu aracı mülkiyetinde tutarak, ayıbın malın değerinde yarattığı oran dahilinde satış bedelinden indirim talep etmek.

Ücretsiz Onarım İstemek: Aşırı masraf ve külfet gerektirmediği takdirde, tüm masrafları satıcıya ait olmak üzere aracın ücretsiz olarak tamir edilmesini istemek.

Ayıpsız Benzeri ile Değişim: İmkânlar elverdiği ölçüde, kusurlu aracın ayıpsız ve kusursuz bir eş değeri ile değiştirilmesini talep etmek.

Yukarıda sıralanan bu seçimlik hakların yanı sıra alıcı, malın ayıplı olması yüzünden maruz kaldığı doğrudan veya dolaylı zararların tazminini de ayrıca talep etme hakkına maliktir.

3. İkinci El Araç Satışlarında Sorumluluk ve Yükümlülükler

İkinci el taşıt alımlarında da alıcı, durumun niteliğine göre yukarıdaki benzer haklardan yararlanma imkanına sahiptir. Bununla birlikte, ticari amaçla (mesleki olarak) ikinci el araç ticareti yapan satıcılar için özel bazı yükümlülükler öngörülmüştür:

Ekspertiz Zorunluluğu: Ticari maksatla yapılan satışlarda, sekiz yaşından küçük ve 160.000 kilometrenin altındaki araçlar için ekspertiz raporu alınması zorunludur.

İkinci El Ticari Garanti: Otomobil ve arazi taşıtlarında motor, şanzıman, diferansiyel, tork konvertörü ve elektrik sistemi gibi kritik aksamlar, satış tarihinden itibaren üç ay veya 5.000 kilometreye kadar satıcının yasal garantisi altındadır.

4. Zamanaşımı Süresi ve İstisnaları

Ayıplı araç satışlarında satıcının hukuki sorumluluğu, malın teslim tarihinden itibaren iki yıl sonra zamanaşımına uğrar. Ancak satıcının aracı kasten (bilerek) veya ağır bir kusurla gizleyerek ayıplı şekilde teslim ettiği hallerde, bu iki yıllık zamanaşımı süresi uygulanmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre farklı sonuçlar doğabilir. Dosyanıza ilişkin değerlendirme için büromuzla iletişime geçebilirsiniz.

← Tüm makaleler